Pirinç burç mu, bronz burç mu: doğru seçim nasıl yapılır

Pirinç ile bronz arasındaki fark nedir?

Pirinç, bakır ve çinko alaşımıdır. Bronz başlangıçta bakır ve kalaydı; bugün bu ad, ana katkısı çinko veya nikel dışında bir element olan bütün bakır alaşımlarını kapsar: kalay bronzu, kurşunlu kalay bronzu, alüminyum bronzu, silisyum bronzu, fosfor bronzu. Burç söz konusu olduğunda önemli olanlar kalay bronzları ile alüminyum bronzlarıdır.

Kayma yüzeyinin davranışını alaşım elementi belirler. Kalay, bakır matrisini sertleştirir ve çeliğe karşı adezif aşınmaya direnen bir yapı oluşturur; kurşun, bulunduğu yerde yumuşak bir film halinde sıvanır ve yatağın yağsız kalınan bir anı atlatmasına yardım eder. Çinko ise bakırı esas olarak daha ucuz, daha mukavemetli ve daha kolay işlenir kılar; yatak performansına hiçbir katkısı yoktur ve yaklaşık %15’in üzerinde alaşımı ıslak hizmette çinko kaybına (dezinsifikasyon) açık bırakır.

Yatak malzemesi neden bronzdur, pirinç değil

Bir burcun kaderini üç özellik belirler: mile karşı nasıl aşındığı, yağlayıcı film inceldiğinde nasıl davrandığı ve bir mafsala her zaman bir yolunu bulup giren sert parçacıklarla nasıl başa çıktığı. Kalay bronzu üçünde de iyidir. Kum tanelerini mili çizmek yerine içine gömecek kadar yumuşak, iç çapını korumaya yetecek kadar serttir; bakır-kalay yapısının çeliğe ilgisi düşük olduğu için sınır yağlama koşulunda mile kaynamaz. Kurşunlu kaliteler buna bir acil durum filmi ekler; alüminyum bronzları ise bu hoşgörünün bir kısmından, çok daha yüksek yük kapasitesi karşılığında vazgeçer.

Pirinçte bu mekanizmaların hiçbiri yoktur; yapısı gereği yoktur. Otomat pirinci bir bakır alaşımı için serttir, ama sertliği çinkodan gelir ve aşınma direnciyle desteklenmez: yük altındaki çelik mile karşı yenme yapar, SAE 660’dan daha hızlı aşınır ve aşınma ürünleri abraziftir. Bronz standartlarında pirinç için yayımlanmış bir yatak yükü veya hız sınırı bulunmaz. İşe yaradığı yer, yükün hafif, hareketin seyrek ve parça fiyatının önemli olduğu yerlerdir: kapı ve bahçe kapısı mafsalları, aparat ve fikstürler, ara parçalar, düşük kuvvetli doğrusal hareket için kılavuz burçlar, dekoratif veya elektrik donanımı.

Pirinç burç ne zaman doğru seçimdir

Pirinç, parçanın sürekli yük taşıyan bir yatak değil de kılavuz ya da ara parça olduğu yerde yerini hak eder.

• Hafif radyal yük, yavaş veya seyrek hareket: menteşeler, kapı ve bahçe kapısı mafsalları, elle kumandalı kollar, ayar mekanizmaları.
• Temiz bir iç çapın aşınma ömründen daha önemli olduğu düşük kuvvetli doğrusal hareket için kılavuz burçlar.
• Çubuktan yüksek adette işlenen ve maliyetini çevrim süresinin belirlediği parçalar.
• İletkenlik ve parlak yüzey istenen elektrik veya ısı donanımı.
• Kuru ya da hafif yağlı iç mekân hizmeti; ıslak değil, deniz değil, amonyak atmosferi değil.

Çizimde yük altındaki bir burç için “pirinç” yazıyorsa nedenini sorun. Çoğu zaman kastedilen “sarı metal”dir ve orijinal parça bronzdur.

Bronz burç ne zaman doğru seçimdir

Hareket ederken yük taşıyan her burç için varsayılan seçim bronzdur. Yapı ise mevcut yağlamaya göre belirlenir.

• Talaşlı imalat döküm bronz (C93200, C90500, C95400): gresli veya yağlı mafsallar, hidrolik silindirler, dişli kutuları ve pompalar; her ölçü, her çizim.
• Sarılı bronz (cepli veya delikli CuSn8 şerit): iş ve tarım makinelerinde ince cidarlı, yüksek yüklü pimler, gresli.
• Grafit tıkalı bronz: yeniden yağlamanın imkânsız olduğu veya sıcaklığın gresi öldürdüğü yerlerde, düşük hızda.
• Yağ emdirilmiş sinter bronz: ömründe gres pompası görmeyen küçük motorlar, ev aletleri ve konveyörler.
• Bronz tabakalı çelik sırtlı bimetal: yuvanın ince, adedin yüksek olduğu otomotiv ve hidrolik bileşenleri.

Pirinç ile bronz renginden ayırt edilebilir mi?

Güvenilir biçimde ayırt edilemez. Yeni pirinç parlak sarı, kalay bronzu daha sıcak ve kahverengiye yakın, alüminyum bronzu altın rengidir; C86300 “manganez bronzu” ise pirinç olmasına rağmen koyu kahverengidir. Yağ, oksitlenme, kaplama ve ışık bunların hepsini birbirine karıştırır. Alaşım önemliyse çizimden veya malzeme sertifikasından okuyun; hiçbir belge yoksa el tipi bir XRF analizörü alaşımı saniyeler içinde tanır. Mıknatıs bir şey söylemez: iki alaşım da manyetik değildir.

Tuzak, adlandırmadadır. “Yatak bronzu” (C93200), “ticari bronz” (C22000, %10 çinkolu bir pirinç), “mimari bronz” (C38500, kurşunlu bir pirinç) ve “manganez bronzu” (C86300, %25 çinkolu bir pirinç) hepsi bronz adı altında satılır. Spesifikasyon sayılan tek şey UNS, EN veya GB numarasıdır.

Burçta pirinç bronzun yerini alabilir mi?

Yalnızca daha hafif hizmete doğru. Müşteri daha kısa ömrü kabul ediyorsa hafif yüklü bir mafsalda pirinç burç bronzun yerini alabilir; bronz burç ise pirincin yerini her zaman alır, ama daha yüksek maliyetle. Yük altındaki yağlamalı bir mafsalda SAE 660’ı otomat pirinciyle değiştirmenin sonucu, birkaç ay içinde çizilmiş bir mil olarak ortaya çıkar.

Mesele aslında maliyetse alaşım grubunu değiştirmekten daha iyi yollar vardır: sarılı CuSn8 burç, talaşlı imalat bir kovanın harcadığı bronzun küçük bir kısmını kullanır; çelik sırtlı bimetal burç, ucuz bir çelik kovan üzerine ince bir bronz tabaka koyar; sinter bronz burç hiç talaş kaldırmadan ölçüsüne preslenir. Çizim izin verdiğinde bunları talaşlı imalat parçayla birlikte fiyatlandırıyoruz.

Teklif talebine alaşım numarasını, mil malzemesi ile sertliğini, yağlama yöntemini ve yükü yazın. Malzemeyi bu beş bilgi belirler.